Een geschiedenis van de spiegel.

Wanneer kwam hij er achter? Wat ging er door hem heen? Hij keek in een plas water en zag... zichzelf! We staan er zelf niet meer bij stil, maar je eigen gezicht voor het eerste zien is een spectaculaire belevenis. Het begon het met stilstaand water. Toen kwamen er glimmende voorwerpen als spiegel en de ontwikkeling ging doorvan een plaat voor de kop tot een zilveren luchtbel

De eerste spiegels bij de Egyptenaren waren niet meer dan platgeslagen schijven koper of brons. Ze  werden bewerkt en wat gepolijst, totdat er een glimmende plaat ontstond. Daarin kon je je spiegelen. Een voorbeeld hiervan staat in de Bijbel (Ex. 38,8): "Voor het maken van het wasbekken met zijn onderstel, gebruikte hij de bronzen spiegels van de vrouwen (...)" Tja, je kunt er blijkbaar van alles mee doen, met spiegels van glanzende stukken metaal.

De Romeinen gebruikten ondoorzichtig vulkanisch glas. Stukken daarvan werden van een metaallaagje voorzien en  in de muren vastgezet om te dienen als spiegel.

Veel later, pas in de veertiende eeuw, maakte men het glas zelf. Een glazen bol werd geblazen en terwijl de bol nog gloeiend was, liet men door de glasblazerspijp een mengsel van metalen lopen. De afgekoelde bol werd in stukken gesneden. Hierbij ontstonden dus klein gebogen spiegeltjes. Uit deze manier van werken met vloeibare metalen heeft zich de (giftige!) kwikzilverspiegel ontwikkeld.
Pas in de negentiende eeuw ontstond door ontdekkingen in de scheikunde, de zilverspiegel, zoals we die nu kennen.

Nu / uN
Geen enkel huishouden kan meer zonder spiegels. Het spreekt vanzelf, dat de verbreiding van spiegels voor het zelfbeeld van de mens grote invloed heeft gehad. IJdelheid kreeg een nieuwe dimensie. En werd zo de norm voor hoe je als mens moet zijn. Voor een beetje relativering moet je op de kermis zijn. Daar staan zo af en toe nog lachspiegels. Die zijn ouderwets uit metaalplaat geslagen en geven een wat 'ander' beeld.
Het blijft echter altijd de buitenkant. Hoe spectaculair ook.

broeder Roland Putman

Een geschiedenis van de spiegel.

Wanneer kwam hij er achter? Wat ging er door hem heen? Hij keek in een plas water en zag... zichzelf! We staan er zelf niet meer bij stil, maar je eigen gezicht voor het eerst zien is een spectaculaire belevenis. Het begon met stilstaand water. Toen kwamen er glimmende voorwerpen als spiegel en de ontwikkeling ging door.

van een plaat voor de kop tot een zilveren luchtbel                                De eerste spiegels bij de Egyptenaren waren niet meer dan platgeslagen schijven koper of brons. Ze  werden bewerkt en wat gepolijst, totdat er een glimmende plaat ontstond. Daarin kon je je spiegelen. Een voorbeeld hiervan staat in de Bijbel (Ex. 38,8): "Voor het maken van het wasbekken met zijn onderstel, gebruikte hij de bronzen spiegels van de vrouwen (...)" Tja, je kunt er blijkbaar van alles mee doen, met spiegels van glanzende stukken metaal. De Romeinen gebruikten ondoorzichtig vulkanisch glas. Stukken daarvan werden van een metaallaagje voorzien en  in de muren vastgezet om te dienen als spiegel. Veel later, pas in de veertiende eeuw, maakte men het glas zelf. Een glazen bol werd geblazen en terwijl de bol nog gloeiend was, liet men door de glasblazerspijp een mengsel van metalen lopen. De afgekoelde bol werd in stukken gesneden. Hierbij ontstonden dus klein gebogen spiegeltjes. Uit deze manier van werken met vloeibare metalen heeft zich de (giftige!) kwikzilverspiegel ontwikkeld.
Pas in de negentiende eeuw ontstond door ontdekkingen in de scheikunde, de zilverspiegel, zoals we die nu kennen.

Nu / uN
Geen enkel huishouden kan meer zonder spiegels. Het spreekt vanzelf, dat de verbreiding van spiegels voor het zelfbeeld van de mens grote invloed heeft gehad. IJdelheid kreeg een nieuwe dimensie. En werd zo de norm voor hoe je als mens moet zijn. Voor een beetje relativering moet je op de kermis zijn. Daar staan zo af en toe nog lachspiegels. Die zijn ouderwets uit metaalplaat geslagen en geven een wat 'ander' beeld.
Het blijft echter altijd de buitenkant. Hoe spectaculair ook.

broeder Roland Putman

Kijk iedere dag in de spiegel: Jezus Christus…

In Clara’s vierde brief aan Agnes, een koningsdochter die in Praag op dezelfde wijze als Clara en haar zusters was gaan leven, raadt Clara Agnes aan: ‘Kijk iedere dag in de spiegel.’ En niet zomaar een spiegel: niemand minder dan Jezus Christus zelf, die Clara even daarvoor een ‘spiegel zonder smet’ noemt. En zij vervolgt: ‘…en spiegel daarin voortdurend je gelaat, om zo jezelf helemaal – innerlijk en uiterlijk – mooi te maken.’

Eigenlijk zegt zij Agnes dus: ‘Kijk elke dag naar Jezus Christus, en spiegel jezelf voortdurend in Hem.’ Het zijn woorden die alles zeggen over Clara’s manier van bidden, van leven. Over hoe zij naar Christus kijkt en wie Hij voor haar is en wat Hij voor en áán haar doet. En daarmee houdt zij haar zusters, houdt zij ons vandaag de dag een spiegel voor.

Kijk iedere dag in de spiegel die Jezus Christus is, zegt Clara mij. Toen ik in mijn tienerjaren als vakkenvuller in de supermarkt werkte, kreeg ik geregeld de opdracht om te gaan ‘spiegelen’: alle producten moesten in de schappen naar voren gehaald worden, met de etiketten naar voren, zodat ze goed zichtbaar waren en de schappen vol leken. Alles om het er zo aantrekkelijk mogelijk uit te laten zien voor de consument. Clara geeft me de ‘opdracht’ tot een ander soort spiegelen.

Bij het spiegelen in Christus zoals Clara bedoelt, en zoals zij dat haar leven lang gedaan heeft, gaat het er niet om jezelf zo aantrekkelijk mogelijk te maken in de ogen van anderen (noch in de ogen van God of van jezelf, trouwens). De schappen hoeven niet voller te lijken – dat wil zeggen: je hoeft niet beter, sneller, mooier, intelligenter, of anders te zijn dan je bent. En etiketten om jezelf aan te prijzen zijn al helemaal niet nodig, omdat God je beter kent dan jij jezelf kent.

Christus is de spiegel. In die spiegel zien wij onszelf, zoals we zijn. Hij zegt ons: ‘Je mag er zijn, je bent goed zoals je bent! Met je mooie kanten en je schaduwkanten.’ Dit is niet gemakkelijk. Vaker zijn we geneigd ons mooier voor te doen dan we zijn, en de minder mooie dingen te verbergen, te verbloemen. We kunnen het alleen als we durven te geloven dat Hij ons inderdaad aanvaard en bemind zoals wij zijn.

Maar Clara heeft het ook over ‘je mooi maken’. Hoezo? De spiegel die Christus is, werkt twee kanten op. Als wij aandachtig kijken zien wij aan de ene kant onszelf, zoals wij zijn. Aan de andere kant zien we ook hoe we zouden kunnen zijn, hoe God ons bedoeld heeft. We worden uitgenodigd steeds meer naar dit beeld dat God van ons heeft toe te groeien. Zoals een spreuk luidt: ‘God houdt van je zoals je bent. Maar Hij houdt teveel van je om je zo te laten.’ Dat is de omvormende kracht van het spiegelen, van de spiegel. Clara heeft het gewaagd dit levenslange avontuur aan te gaan. En wij?

zr. Emmanuël Maas osc

Kijk naar jezelf!

Sommige mensen kunnen ’s ochtends “uren” voor de spiegel staan. Met veel geduld wordt elke oneffenheid weggewerkt. Met veel aandacht wordt het haar goed gedaan. Het adagium is: “Je moet wel goed voor de dag komen”.
Het uiterlijk is belangrijk. Je kijkt niet de hele dag tegen jezelf aan, maar anderen moeten wel tegen je aankijken. De tijd voor de spiegel en een verzorgd uiterlijk wil echter nog niet zeggen, dat je jezelf goed gezien hebt.  Ziet het er alleen goed uit, of heb je er ook nog een gevoel bij?
In het Nieuwe Testament horen we een verzuchting. Er zijn mensen die in de spiegel kijken, maar daarna alweer vergeten hoe ze eruit zien.  Het gaat niet alleen om de ‘looks’, het gaat ook om wat een blik naar jezelf met je doet. “Mag ik er zijn”. 
Franciscus schrijft in zijn”vermaningen”, dat er veel mensen zijn die er veel voor over hebben om als religieus goed voor de dag te komen. Het vasten en het toepassen van de Regels wordt uiterst serieus genomen. Ze kunnen een ander precies zeggen, wat er mis aan ze is.  Als er echter ook maar beetje kritisch woord over hen valt, dan blijkt dat ze snel uit balans zijn.
Het woord van het Evangelie gaat ook  over wat jij je aan moet trekken. Naar wiens blik richt jij je.  “Zoveel als jij in de ogen van God bent, ben je, en meer niet “ zegt Franciscus. Kun je jezelf door Zijn ogen zien. Kun je zijn liefdevolle blik toelaten, en zo naar jezelf kijken. God vraagt niet dat jij de looks hebt van een trendy persoon, maar dat jij eruit ziet, zoals jij bent. 
“Zalig de broeder die in de Schrift alleen maar vreugde vind”zegt Franciscus. De Schrift is niet bedoeld als een mal, waarin we ons moeten persen, maar als een opbeurend en bemoedigend woord om de dag in te nemen. Wat helpt mij als ik in de Schrift kijk en naar mijzelf om meer te worden zoals ik ten diepste al ben? Zo worden we uitgenodigd om naar onszelf te kijken als we de Schrift te luisteren, niet met de vluchtige blik, maar de bemoedigende woorden opnemend om als kind van God de dag in te mogen stappen.
Als je naar jezelf kijkt Kan ik als ik in de sp als een opbouwend woord om mee te nemen.

br. Roland Putman

Het klassieke beeld

- Verliefde dwaas, je jaagt vergeefs op vluchtende gestalten!
Wat je begeert is nergens; wend je om en wat je liefhebt
is weg; 't is schaduw van een spiegeling, waarnaar je kijkt -
Deze woorden van de Romeinse dichter Ovidius gaan over de tragische figuur Narcissus. Door een vloek is Narcissus verliefd geworden op zijn eigen spiegelbeeld. Wanneer hij zichzelf ziet in de weerspiegeling in een meer, raakt hij geobsedeerd door dat beeld. Tot niets meer in staat kwijnt hij weg en vindt de dood. Als herinnering blijft een gele voorjaarsbloem achter, een narcis, naar hem genoemd. Een bloem die haar kopje uitsteekt over het water en zo zichzelf bewondert.

Wij zouden ons in dit prachtige verhaal kunnen herkennen in de verliefde dwaas die vluchtende gestalten najaagt. Dat is wat mensen geneigd zijn te doen. Ieder mens raakt ooit eens in de ban van iets wat als het er op aan komt niets blijkt te zijn. De schaduw van een spiegeling noemt Ovidius het. Deze woorden spiegelen wellicht de Griekse filosoof Plato. Hij waarschuwde dat de dingen om ons heen niet de werkelijkheid zijn, maar slechts schaduwen van de werkelijkheid. Bij Plato gaat het dan vooral om abstracte begrippen zoals liefde. Liefde bestaat en ieder mens weet dat. Wat wij echter van de liefde in deze wereld zien, zijn slechts schaduwen of afspiegelingen.
Narcissus raakt in de ban van zijn eigen spiegelbeeld. Hij meent dat hij daarmee de diepste werkelijkheid raakt, maar hij beseft niet dat hij verdrinkt in een beeld. Een spiegeling die op zichzelf niets is. Zo kunnen wij ook wel eens verdrinken in gedachten, belangen, obsessies. Op zichzelf niet slecht, maar we moeten wel beseffen dat deze niet de essentie van het leven vormen.

Sommige christelijke mystici zeggen dat zelfs de mens op zichzelf niets is. Clara van Assisi bijvoorbeeld. Toch gebruikt zij de spiegel in haar teksten als beeld - zie het vorige themaverhaal. Het is wel anders dan het spiegelbeeld van Narcissus. Clara zegt dat ieder mens in zijn ziel ook een spiegel zonder smet is en afstraling van de eeuwige glorie. Maar in deze spiegel zien we niet meer onszelf. Door ons eigen ik los te laten, kunnen we in die spiegel de goddelijke vonk zien in onze ziel. Alleen wanneer we als Clara in de spiegel kijken, zien we die diepere werkelijkheid. Dan zien we de essentie van ons bestaan: God in ons. Verliefde dwaas, je jaagt terecht!

Veronie Meeuwsen